Από την τεχνητή νοημοσύνη στην «υπερνοημοσύνη»: η Ουάσιγκτον αλλάζει το όνομα, όχι ακόμη τους κανόνες
Η αμερικανική κυβέρνηση άρχισε επίσημα να χρησιμοποιεί τον όρο «υπερνοημοσύνη» (Super Intelligence, SI) στη θέση της «τεχνητής νοημοσύνης» (Artificial Intelligence, AI) στην αλληλογραφία και τα έγγραφα της ομοσπονδιακής εκτελεστικής εξουσίας. Η αλλαγή προκύπτει από το εκτελεστικό διάταγμα αρ. 14434 με τίτλο «Inaugurating the Era of Super Intelligence» («Εγκαινιάζοντας την εποχή της υπερνοημοσύνης»), το οποίο υπέγραψε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις 29 Σεπτεμβρίου 2026.
Το διάταγμα ζητά από τα υπουργεία και τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες, «στο μέγιστο βαθμό που επιτρέπει ο νόμος», να υιοθετήσουν τους νέους όρους στην επίσημη αλληλογραφία, στις δημόσιες ανακοινώσεις, στους ιστότοπους, στις εκθέσεις, στα έγγραφα πολιτικής και σε άλλα μη νομοθετικά κείμενα. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι υπηρεσίες δεν θα πρέπει πλέον να αναγνωρίζουν τους όρους «τεχνητή νοημοσύνη» και «AI» σε αυτά τα συμφραζόμενα. Δεν επιβάλλεται, ωστόσο, τροποποίηση των ήδη εκδοθέντων κανονισμών, συμβάσεων, επιχορηγήσεων ή ιστορικών εγγράφων.
Η υπογραφή έγινε μετά από σύνοδο κορυφής στον Λευκό Οίκο μεταξύ του Τραμπ και επικεφαλής μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας, στο πλαίσιο της οποίας υπογράφηκε η «Συμφωνία του Λευκού Οίκου για την Υπερνοημοσύνη». Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο πρόεδρος είχε ζητήσει δημόσια την αλλαγή της ονομασίας στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Παρ' όλα αυτά, οι νομικές συνέπειες του διατάγματος είναι πολύ πιο περιορισμένες απ' όσο υποδηλώνουν οι τίτλοι. Το κείμενο δεν δηλώνει ότι οι ΗΠΑ έχουν φτάσει πράγματι στην «υπερνοημοσύνη» με την επιστημονική έννοια που χρησιμοποιείται συνήθως, δηλαδή σε συστήματα που ξεπερνούν κατά πολύ και αυτόνομα τις γενικές ανθρώπινες ικανότητες. Αντίθετα, ορίζει ρητά ότι οι νέοι όροι αναφέρονται, προς το παρόν, στις ίδιες τεχνολογίες και τα ίδια συστήματα που καλύπτει ο ορισμός της τεχνητής νοημοσύνης στην ισχύουσα ομοσπονδιακή νομοθεσία. Έτσι, το πεδίο των τεχνολογιών που υπόκεινται στους ομοσπονδιακούς κανόνες δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη· αυτό που αλλάζει πρώτα είναι το όνομα που χρησιμοποιείται εντός της διοίκησης.
Δεν πρόκειται όμως για απλή αντικατάσταση λέξεων. Το διάταγμα αναθέτει στον σύμβουλο του προέδρου για την επιστήμη και την τεχνολογία να καταθέσει, εντός 60 ημερών, πρόταση νομοθετικού κειμένου. Αυτή πρέπει να περιλαμβάνει έναν νέο ομοσπονδιακό ορισμό της «υπερνοημοσύνης», τις αναγκαίες αλλαγές στις υπάρχουσες νομοθετικές διατάξεις που αναφέρονται στην τεχνητή νοημοσύνη και κάθε άλλη εκτελεστική ενέργεια που η διοίκηση θα κρίνει σκόπιμη.
Εδώ βρίσκεται και η σημασία του βήματος, γιατί η γλώσσα της διοίκησης δεν είναι ποτέ απολύτως ουδέτερη. Η «τεχνητή νοημοσύνη» καλύπτει ένα ευρύ φάσμα εργαλείων, από τους αλγορίθμους προτάσεων μέχρι τα γενετικά μοντέλα και τα προηγμένα συστήματα. Η «υπερνοημοσύνη» φέρνει πολύ ισχυρότερους συνειρμούς: δυνατότητες πέρα από τα ανθρώπινα όρια, στρατηγικό ανταγωνισμό, μεγάλη οικονομική ευκαιρία και, μαζί με αυτά, αυξημένους πιθανούς κινδύνους.
Προς το παρόν, λοιπόν, το διάταγμα μοιάζει με γλωσσική και πολιτική επανατοποθέτηση, όχι με ανακοίνωση τεχνολογικής επανάστασης. Μπορεί όμως να γίνει η αρχή μιας ευρύτερης ρυθμιστικής αλλαγής, αν ακολουθήσουν νέες νομοθετικές διατάξεις και νέοι ορισμοί. Το όνομα που επιλέγει μια κυβέρνηση δεν αλλάζει την ίδια την τεχνολογία, μπορεί όμως να επηρεάσει τον τρόπο που αυτή ρυθμίζεται, προωθείται και χρηματοδοτείται, καθώς και το πώς οι θεσμοί και το κοινό αξιολογούν τους κινδύνους της.