Ελληνική Οικονομία 2026: Προσδοκίες, Προκλήσεις και Ρίσκα

Με υψηλές προσδοκίες αλλά και σημαντικές προκλήσεις εισέρχεται η ελληνική οικονομία στο 2026. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητάς της, σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας και εντεινόμενου εμπορικού προστατευτισμού, συνιστά το βασικό στοίχημα της νέας χρονιάς. Παρά τη σαφή πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να παραμένουν ενεργές.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, δηλώνει ότι «το 2026 θα είναι χρονιά ευκαιριών για την Ελλάδα, με έμφαση στην ανάπτυξη, τις επενδύσεις και τον πολίτη στο επίκεντρο».

Επενδύσεις

Κεντρικό πυλώνα της κυβερνητικής στρατηγικής για το 2026 αποτελεί η σημαντική ενίσχυση των επενδύσεων, οι οποίες εκτιμάται ότι θα αυξηθούν από 5,7% το 2025 σε 10,2% το 2026. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την υλοποίηση ενός διευρυμένου Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, συνολικού ύψους 16,7 δισ. ευρώ, έναντι 14,6 δισ. ευρώ το προηγούμενο έτος.

Καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου είναι η απορρόφηση κοινοτικών πόρων ύψους περίπου 11 δισ. ευρώ – επίπεδο που η Ελλάδα δεν έχει επιτύχει ποτέ στο παρελθόν. Από το σύνολο αυτό, 7,5 δισ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και 3,3 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027.

Η αξιοπιστία της χώρας θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος «Ελλάδα 2.0», συνολικού ύψους 36 δισ. ευρώ, σε συνδυασμό με τη συνεπή υλοποίηση του ΕΣΠΑ. Στόχος είναι η προσέλκυση επενδύσεων ύψους 28 δισ. ευρώ, ώστε έως το τέλος του 2026 οι συνολικές επενδύσεις να ανέλθουν στο 17,7% του ΑΕΠ, παραμένοντας ωστόσο χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (21%).

Ταμείο Ανάκαμψης

Το 2026 αποτελεί έτος-ορόσημο για το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς η κυβέρνηση φιλοδοξεί να εισπράξει 13,7 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στις τρεις τελευταίες δόσεις επιχορηγήσεων και δανείων. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει σχεδόν το 40% του συνολικού ελληνικού προϋπολογισμού του Ταμείου, ο οποίος ανέρχεται σε 36 δισ. ευρώ.

Στο τέλος του 2025 υποβλήθηκαν το 7ο αίτημα επιχορηγήσεων και το 6ο αίτημα δανείων, συνολικού ύψους 1,17 δισ. ευρώ. Μετά την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα ποσά αναμένεται να εκταμιευθούν εντός του 2026.

Έως τα τέλη Απριλίου, η κυβέρνηση σχεδιάζει την υποβολή του 8ου αιτήματος επιχορηγήσεων ύψους 1,7 δισ. ευρώ, σε συνδυασμό με το 7ο αίτημα δανείων 1,3 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στα 3 δισ. ευρώ. Το 9ο και τελευταίο αίτημα επιχορηγήσεων ανέρχεται σε 4,4 δισ. ευρώ και θα συνοδευθεί από το 8ο αίτημα δανείων ύψους 5,2 δισ. ευρώ. Συνολικά, πρόκειται για 9,6 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 30% των πόρων που αναλογούν στη χώρα.

Παρά την αφαίρεση ορισμένων απαιτητικών έργων μετά την πρόσφατη αναθεώρηση του προγράμματος, η επίτευξη των στόχων παραμένει ιδιαίτερα φιλόδοξη. Συνολικά, 178 μεταρρυθμίσεις, έργα και συμβατικές δεσμεύσεις θα κρίνουν την επιτυχή υποβολή και έγκριση των αιτημάτων.

Ανάπτυξη

Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 2,4%. Ωστόσο, ο στόχος αυτός δεν θεωρείται δεδομένος. Η δυναμική των επενδύσεων και η αποτελεσματικότητα των φορολογικών ελαφρύνσεων θα δοκιμαστούν από τις πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν τα οφέλη στα πραγματικά εισοδήματα.

Κρίσιμης σημασίας παραμένει η ολοκλήρωση βασικών μεταρρυθμίσεων, όπως το κτηματολόγιο, τα πολεοδομικά σχέδια, η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης και η περαιτέρω ψηφιοποίηση του Δημοσίου.

Αύξηση εισοδημάτων

Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση των εισοδημάτων, μέσω της μείωσης των φορολογικών συντελεστών, της νέας φορολογικής κλίμακας και της επικείμενης αύξησης του κατώτατου μισθού τον Απρίλιο. Παρότι οι μισθοί έχουν απομακρυνθεί από τα χαμηλά επίπεδα της δεκαετούς κρίσης, εξακολουθούν να υπολείπονται των επιθυμητών.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Eurobank, τα ελληνικά εισοδήματα παραμένουν κατά 14,8% χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2010, παρά τις αυξήσεις των τελευταίων ετών. Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών συνεχίζει να πιέζεται, καθώς οι μισθολογικές αυξήσεις δεν συμβαδίζουν με την άνοδο των τιμών.

Το 2026 θεωρείται κομβικό για την επίτευξη του κυβερνητικού στόχου μέσου μισθού 1.500 ευρώ έως το 2027. Εφόσον διατηρηθεί ετήσιος ρυθμός αυξήσεων της τάξης του 5%, ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί μεταξύ 1.460 και 1.470 ευρώ. Ωστόσο, οι διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας, και κυρίως η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας, συνθέτουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον.

Μείωση του χρέους

Στο δημοσιονομικό σκέλος, η Ελλάδα συνεχίζει την πολιτική υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και σταδιακής αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους. Το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,8% του ΑΕΠ, ενώ το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί στα 359,3 δισ. ευρώ ή στο 138,2% του ΑΕΠ, σημειώνοντας πτώση 7,7 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 2025.

Παράλληλα, το ελληνικό Δημόσιο προγραμματίζει τη διάθεση επιπλέον 8,8 δισ. ευρώ το 2026 για την πρόωρη αποπληρωμή μνημονιακών δανείων (GLF), με στόχο την πλήρη εξόφλησή τους έως το 2031, δέκα χρόνια νωρίτερα από την αρχική ημερομηνία λήξης.

Ακρίβεια

Η ακρίβεια παραμένει το κυρίαρχο πρόβλημα για τα ελληνικά νοικοκυριά, σύμφωνα με όλες τις σχετικές δημοσκοπήσεις. Παρά την επιβράδυνση του πληθωρισμού, ο οποίος εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 2,2% το 2026, οι τιμές βασικών αγαθών διατροφής εξακολουθούν να κινούνται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με το 2022. Σε ορισμένες κατηγορίες, όπως το μοσχαρίσιο κρέας, οι αυξήσεις φτάνουν έως και το 65%, συχνά υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα το 2024 κατατάχθηκε στην έβδομη χαμηλότερη θέση στην ΕΕ ως προς την πραγματική κατά κεφαλήν κατανάλωση σε μονάδες αγοραστικής δύναμης. Ακόμη πιο απογοητευτικά είναι τα στοιχεία για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, όπου η χώρα βρίσκεται στην τρίτη χαμηλότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη Βουλγαρία και τη Λετονία, στο 69% του κοινοτικού μέσου όρου.

Ρίσκα

Η Τράπεζα της Ελλάδος, στην ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025, επισημαίνει μια σειρά κινδύνων για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, μεταξύ των οποίων:

• Η αβεβαιότητα που απορρέει από τις εύθραυστες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας.
• Ο επίμονος πληθωρισμός.
• Οι αυξημένες μισθολογικές πιέσεις λόγω της στενότητας στην αγορά εργασίας.
• Πιθανές φυσικές καταστροφές που σχετίζονται με την κλιματική κρίση.
• Ενδεχόμενη χαμηλότερη του αναμενομένου απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
• Καθυστερήσεις στην υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων, με αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα.

Source: in newspaper